Na podstawie norm i dyrektyw z Ministerstwa Zdrowia, Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz innych stowarzyszeń m.in. Stowarzyszenia Higieny Lecznictwa czy Polskiego Stowarzyszenia Rozwoju sterylizacji i Dezynfekcji Medycznej, wiem iż w Polsce, każda palcówka medyczna, czy to państwowa czy prywatna jest zobowiązana do zapewnienia bezpieczeństwa każdemu pacjentowi. Bezpieczeństwo w tym pojęciu rozumiane jako zapewnienie właściwej ochrony przed zakażeniami epidemiologicznymi. Jak pokazują badania na przekroju ostatnich 15 lat na całym świecie wzrasta liczba zakażeń wewnątrz szpitalnych czy gabinetowych. Termin posocznica (sepsa), gronkowiec czy pneumokok nie są już dziś nikomu obce. Wzrasta świadomość nie tylko personelu medycznego ale przede wszystkim wzrasta świadomości społeczeństwa.

Jakie zjawiska sprzyjają wzrostowi zakażeń?

Choć różne gałęzie medycyny prężnie się rozwijają, specjaliści wciąż podnoszą swoje kwalifikacje, to wciąż w niektórych miejscach w Polsce pokutują stare nawyki czy przyzwyczajenia personelu medycznego oraz niemedycznego.

Jakie praktyki podnoszą ryzyko zakażeń?

  • brak skutecznych kontroli sanepidu, brak konkretnych wytycznych odnośnie sterylizacji ośrodków zdrowia
  • brak standardów czyszczenia sprzętu, podłóg, lamp bakteriobójczych
  • zaniechanie sterylizacji sprzętu medycznego i niemedycznego np. poduszek, materacy
  • zanieczyszczona odzież personelu medycznego, pacjentów, osób z zewnątrz
  • brak regularnego, standaryzowanego mycia i dezynfekcji rąk
  • niskie zaangażowanie personelu porządkowego
  • ograniczenie możliwości przy izolacji chorego
  • brak sterylizacji i dezynfekcji aparatury medycznej
  • źle przechowywane przedmioty osobiste pacjenta (pościel, ubranie, buty, bielizna)
  • sprzęt wyposażenia szpitala (pościel, materace, klamki, łazienka, basen, brodzik, sztućce)
  • leki

W jaki sposób ochronić pacjenta i personel medyczny przed zakażeniem?

Istnieje szereg możliwości zabezpieczeń sanitarnych, od prostego odkażenia aż po sterylizację plazmową. Jednym z najtańszych i najskuteczniejszych metod sterylizacji jest promieniowanie ultrafioletowe. Promieniowanie ultrafioletowe UV należy do falowego promieniowania elektromagnetycznego, podobnie jak promieniowanie rentgenowskie, fale radiowe czy światło.

Dla praktycznego zastosowania spektrum UV zostało podzielone na trzy obszary:

  • UV - A - długofalowe 400 nm - 315 nm
  • UV - B - średniofalowe 315 nm - 280 nm
  • UV - C - krótkofalowe 280 nm - 100 nm

Promieniowanie ultrafioletowe w zależności od długości fali, oraz czasu narażenia na jego działanie może mieć różny, zarówno pozytywny jaki negatywny wpływa na organizmy żywe.

  • Promieniowanie UVA - ma najmniej szkodliwy wpływ na organizm człowieka. Prowadzi do uszkodzenia włókien kolagenowych w skórze, przyśpiesza tym samym proces starzenia, podnosi stopień pigmentaryzacji skóry. Długotrwały kontakt niesie ze sobą ryzyko zaćmy. 
  • Promieniowanie UVB - podobnie jak UVA indukuje pigmentaryzację skóry, wysokie dawik mogą prowadzić do erytremy, oparzeń czy rumienia skóry. Ten rodzaj promieniowania może również odpowiadać za wywołania alergii, zmiany nowotworowych jak np. czerniak – złośliwy rak skóry oraz inne typów nowotworów płasko nabłonkowych.
  • Promieniowanie grupy UV-C - podobnie jak UVB wywołuje oparzenia skóry oraz podnosi stopień ryzyka choroby nowotworowej.

Warto jednak zauważyć, iż promieniowanie ultrafioletowe w odpowiednich dawkach przy nadzorze lekarza, może mieć korzystny wpływ na organizm człowieka. Promieniowanie indukuje przemianę zawartego w skórze człowieka 7 - dehydrocholesterol w witaminę D3, która odpowiada za krzywicę kończyn. Witamina D3 jest również odpowiedzialna za prawidłowe utrzymanie odporność. Promieniowanie UV jest ponadto jest wykorzystywane w leczeniu wybranych chorób skóry takich jak np. łuszczyca czy egzema oraz w szeregu terapii nowotworowych.

W jaki sposób działają lampy bakteriobójcze?

Lampy bakteriobójcze są wykorzystywane w gabinetach medycznych już od wielu lat. Lama bakteriobójcza to lampa, która emituje wiązki promieniowania UV. Jak pokazują liczne badania sanitarne, ten sposób sterylizacji są jedną z najskuteczniejszych i najprostszych sposobów zapewniających skuteczną dekontaminację obszarów medycznych. Promieniowanie ultrafioletowe o długości fali 250-265 nm posiada najbardziej efektywne działanie bakteriobójcze. Skutecznie niszczy wszelkiego typu bakterie, wirusy, pleśnie i grzyby i eliminuje konieczność stosowania środków chemicznych. Najskuteczniejsze działanie bakterio - oraz zarodnikobójcze wykazuje promieniowanie typu UVC. Ten typ promieniowania zmienia strukturę / budowę białek cytoplazmatycznych oraz kwasów nukleinowych, co w konsekwencji prowadzi do zmiany w budowie DNA w drobnoustroju. Powstała zmiana prowadzi do reakcji chemicznej w wyniku której szkodliwy patogen zostaje unicestwiony. Przy wykorzystaniu tej metody warto pamiętać, iż tylko dobranie odpowiedniej dawki promieniowania skutecznie zabije patogen. Za niskie dawki oraz za krótki czas działania lampy, może doprowadzić do nasilonych mutacji w komórkach i tym samy wywołać odmienny skutek. Źródłem promieniowania nadfioletowego w lampie bakteriobójczej jest promiennik bakteriobójczy TUV. Do wytworzenia promienników TUV wykorzystano specjalne szkło kwarcowe, które posiada wysoki współczynnik transmisji dla promieniowania bakteriobójczego. Szkło kwarcowe absorbuje niepożądane promieniowanie UV o długości fali poniżej 200 nm. Dlatego też promienniki TUV wytwarzają znikomą ilość ozonu i to tylko podczas pierwszych 100 godzin świecenia. Zastosowane promienniki TUV maksimum swojej "mocy bakteriobójczej" posiadają właśnie w zakresie 250 do 270 nm.

Gdzie można używać lamp bakteriobójczych?

Lampy mogą być używane w różnych pomieszczeniach pod warunkiem, że będą przestrzegane zalecenia producenta. Pamiętajmy, iż lampy typu NBV są szkodliwe dla człowieka i innych organizmów żywych stąd też przy każdorazowym uruchomieniu lampy zaleca się niezwłoczne opuszczenie pomieszczenia.

Lampy mogą być wykorzystywane do sterylizacji w:

  • szpitalach (bloki operacyjne, gabinety zabiegowe, gabinety opatrunkowe, sale chorych, izby przyjęć, izolatki, brudowniki)
  • przychodniach (gabinety lekarskie, zabiegowe)
  • laboratoriach medycznych, punktach krwiodawstwa
  • aptekach
  • gabinetach kosmetycznych i podologicznych

Rodzaje lamp i ich przeznaczenie.

Lampy bakteriobójcze możemy rozróżniać ze względu na: sposób działania, rodzaj mocowania oraz moc zastosowanych promienników.

Ze względu na sposób pracy lampy dzielimy na:

  • lampy bezpośredniego kontaktu
  • lampy przepływowe
  • lampy dwufunkcyjne inaczej energooszczedne

Lampy bezpośredniego działania.

Określane są skrótem NBV. Ten typ urządzeń emituje szkodliwe promieniowanie, prowadzące do dużych zmian w DNA komórkowym. Emitowane UV jest wysoce niebezpiecznie dla zdrowia i życia personelu medycznego oraz pacjentów. Ten typ lamp, może pracować wyłącznie wówczas kiedy w pomieszczeniu nikt nie przebywa.

Lampy przepływowe.

 W lampach NBVE mechanizm działania oparty jest na specjalnych filtrach, które zatrzymują kurz oraz inne zanieczyszczenia. Odfiltrowane powietrze trafia do komory dezynfekujacycej. W jej wnętrzu jest poddawane działaniu promieniu UVC. Następnie opuszcza komorę przedostając się do pomieszczenia. Lampy przepływowe nie wykazują negatywnego wpływu na organizm ludzki. Personel medyczny jaki i pacjenci mogą przebywać w pomieszczeniach w których pracują lampy.

Lampy przepływowe dwufunkcyjne.

NBVE, nazywane są również lampami energooszczędnymi. Ten model lamp łączy niejako dwa poprzednie typy. Lampy dwufunkcyjne posiadają dodatkowy promiennik. Dwu-funkcyjne przepływowe lampy bakteriobójcze z zewnętrznym promiennikiem bezpośredniego działania zapewniają pełny zakres oddziaływania dezynfekcyjnego. Dają one możliwość intensywnej dezynfekcji powietrza w obecności ludzi (komora przepływowa UV -C), jak również bezpośredniej dezynfekcji całego pomieszczenia, kiedy personel i pacjenci przebywają na zewnątrz (promiennik bezpośredniego działania). Oddziaływanie dezynfekcyjne zewnętrznego promiennika jest analogiczne jak w standardowych lampach serii NBV.

Podział lamp ze względu na sposób mocowania.

Obecnie dysponujemy trzema rodzajami lamp. W zależność od budowy gabinetu, jego wielkości, innych sprzętów czy aparatur medycznych, oraz naszych osobistych preferencji możemy wybrać spośród modelów: S, M oraz N.

  • S - to kategoria lamp przystosowanych do podwieszenia sufitowego.
  • P - lampa na statywie, wygodny, praktyczny statyw na kółkach umożliwia łatwy transport i zmianę ustawień lampy. 
  • N - lampa posiada dogodne mocowania sufitowe oraz ścienne.

 

Newsletter

Subskrybuj nasz newsletter.